Con người dựa vào các cử chỉ hình thể để nhấn mạnh hoặc làm rõ những gì họ muốn diễn đạt. Tuy nhiên, cùng một cử chỉ có thể mang những ý nghĩa hoàn toàn khác nhau đối với mỗi người, tùy thuộc vào văn hóa (cả văn hóa xã hội lẫn văn hóa doanh nghiệp), trình độ giáo dục hoặc cá tính riêng.
Chính vì ảnh chụp sở hữu khả năng gợi mở nhiều tầng ý nghĩa sâu xa nên chúng luôn ẩn chứa một sức hút đầy bí ẩn. “Những bức chân dung lột tả con người trong một giai đoạn cụ thể của cuộc đời, […] gắn kết những cá nhân mà sau này sẽ ly tán, đổi thay, và cuốn theo những dòng định mệnh độc lập của riêng mình” (Sontag, 2021).
Nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã dựa trên nền tảng ngôn ngữ cơ thể để giải mã ý nghĩa và đưa ra các định nghĩa cụ thể cho từng cử chỉ nhất định. Từ Flora Davis, một nhà tâm lý học người Mỹ chuyên về ngôn ngữ phi lời nói, cho đến Bruno Munari, một nghệ sĩ kiêm nhà thiết kế người Ý, con người từ lâu đã không ngừng nghiên cứu cách chúng ta giao tiếp thông qua các chuyển động của hình thể. Giờ đây, thay vì chỉ cung cấp thông tin về ý nghĩa của những cử chỉ này, phương pháp Coaching qua ảnh cho phép mọi người đào sâu vào ý nghĩa của những gì họ đang nhìn thấy, từ đó dùng sự tò mò để khám phá tính đồng điệu giữa hình thể với những suy nghĩ và cảm xúc nội tại.
Liệu pháp khay cát (sand-tray therapy) là một phương pháp chuyên sâu cho phép chúng ta “bóc tách” những tầng lớp phức tạp trong cảm xúc và tư duy của con người. Chương này sẽ dẫn dắt chúng ta vào một hành trình “giải mã” bản chất của liệu pháp khay cát và những ứng dụng đa dạng của nó trong coaching.
Liệu pháp khay cát, khi do một chuyên gia được đào tạo bài bản thực hiện, có thể khai thác được sức mạnh của một chiếc khay đơn giản chứa đầy cát và một loạt các vật thể mang tính biểu tượng. Từ những hình ảnh đại diện cho sự đa dạng của con người đến các thực thể mang tính trừu tượng, những vật thể này đóng vai trò là phương tiện giúp khách hàng khám phá sự đấu tranh cũng như những mâu thuẫn phức tạp bên trong họ. Khi luồn tay qua cát, họ chọn ra những vật thể gợi lên những trải nghiệm của mình, một cuộc khám phá sâu sắc về thế giới cảm xúc của họ sẽ được mở ra.
[…]
Trong liệu pháp khay cát đa nguyên, nhà trị liệu và thân chủ cùng thảo luận và thống nhất về các phương pháp cũng như nhiệm vụ khác nhau sẽ được thực hiện trong suốt quá trình, tùy thuộc vào mục tiêu và kỳ vọng trị liệu của thân chủ (McLeod, 2018).
Ví dụ, một thân chủ có thể đặt mục tiêu là kiểm soát được các cơn hoảng loạn của mình. Lúc đó, nhà trị liệu có thể điều chỉnh một chiến lược điều hòa hơi thở theo Liệu pháp Nhận thức và Hành vi (CBT) để phù hợp với thân chủ. Đồng thời, chính khách hàng đó cũng có thể cần giải quyết nỗi đau mất mát chưa nguôi ngoai, và vấn đề này sẽ được khám phá qua việc sử dụng khay cát cùng các mẫu vật có tính biểu tượng.
Liệu pháp khay cát đa nguyên giúp thân chủ khám phá và diễn đạt những trải nghiệm trong thế giới nội tâm của mình, bao gồm cả những trải nghiệm trước đây vốn nằm trong vô thức, nay bắt đầu hiển lộ trong nhận thức để được xử lý và chuyển hóa, các mối quan hệ cá nhân và sự kết nối của họ với thế giới rộng lớn xung quanh. Thông thường, quá trình này bao gồm việc đào sâu tìm hiểu những mối bận tâm trong cả quá khứ, hiện tại và tương lai của thân chủ.
Lúc này, khay cát không đơn thuần là một công cụ hỗ trợ trị liệu, mà nó là một thành phần cốt lõi không thể tách rời của cả quá trình trị liệu (Fleet, 2019, 2022; Fleet et al., 2023b). Tôi thường mô tả điều này thông qua hình ảnh ẩn dụ về một nhà hát: ở đó, khay cát chính là sân khấu. Đây là nơi khách hàng có thể trình hiện những trải nghiệm của mình bằng cách sử dụng các mẫu vật mang tính biểu tượng để tạo nên một bức tranh trên cát. Đây cũng là một không gian mang tính linh hoạt, “nơi người ta nỗ lực để thấu hiểu, để cảm nhận thế giới nội tâm và những sự kiện bên ngoài theo cách của riêng mình” (Fleet, 2019).
Khi thân chủ trải nghiệm liệu pháp khay cát đa nguyên, cách họ tự cảm nhận về thế giới nội tâm của chính mình có thể sẽ bước sang một trang mới (Fleet, 2019; Fleet et al., 2023b). Họ có khả năng thay đổi tận gốc từ cách suy nghĩ, cảm xúc, niềm tin cho đến cách nhìn nhận về chính bản thân (“Tôi nghĩ”, “Tôi cảm thấy”, “Tôi tin”, “Tôi là”). Sự thay đổi lớn trong nhận thức này thường giúp thân chủ giảm bớt hoặc trút bỏ được những gánh nặng và đau khổ về mặt tâm lý, cảm xúc.
Không chỉ có vậy, trong thời đại kỹ thuật số, hình ảnh nhiếp ảnh đã khoác lên mình một ý nghĩa mới trong cả đời sống xã hội và lẫn môi trường chuyên nghiệp: bản sắc cá nhân và sự hiện diện trực tuyến của bạn sẽ cung cấp thông tin trực tiếp, tức thời cho những ai muốn tìm hiểu thêm về bạn.