Dành gần như cả đời để thực hành tâm linh, tôi đi đến kết luận rằng mục đích của mọi thực hành tâm linh là mở rộng ý thức. Ý nghĩa của lời khẳng định này sẽ trở nên rõ ràng hơn khi bạn đọc hết cuốn sách. Lúc này, có thể nói rằng các thực hành Heartfulness cho phép ý thức mở rộng và tiến hóa từ ý thức trần tục tới ý thức thiêng liêng:
từ tôi tới chúng ta,
từ vị kỷ tới vị tha,
từ phản ứng tới đáp ứng,
từ say mê tới từ bi,
từ giận dữ tới yêu thương,
từ kiêu ngạo tới khiêm nhường,
từ lo lắng tới thản nhiên,
từ sợ hãi tới can đảm,
từ hẹp hòi tới rộng mở,
từ bất an tới bình an,
từ mất cân bằng tới cân bằng,
từ nặng nề tới nhẹ nhàng,
từ thô trược tới tinh tế,
từ phức tạp tới đơn giản,
từ nhiễm ô tới thanh tịnh,
từ ham muốn tới mãn nguyện,
từ bám chấp tới vô chấp,
từ mong đợi tới chấp nhận,
từ suy nghĩ tới cảm nhận,
từ cảm nhận tới trải nghiệm,
từ trải nghiệm tới hiện hữu,
và từ hiện hữu tới phi hiện hữu,
từ thông minh tới trí tuệ,
từ yêu thương tới tình yêu.
Những thay đổi này có được thông qua các thực hành đơn giản, mà chúng ta sẽ khám phá ngay trong cuốn sách này.
Như lá rụng mùa thu, bị gió cuốn bay, chúng ta bị suy nghĩ kéo đi bất cứ nơi nào mà không có định hướng hay sự tập trung cao hơn. Với một tâm trí lang thang như vậy, số phận của chúng ta được định hình bởi các sự kiện hàng ngày mà không dựa trên sự chủ động hoặc chuẩn bị từ phía chúng ta.
Vậy bạn có thể làm gì? Hãy bắt đầu bằng việc làm sắc bén công cụ tạo ra số phận.
Hãy tưởng tượng bạn có một chiếc xe Ferrari mới sang trọng và bạn vô cùng sung sướng lái nó đi khắp nơi, qua những xa lộ, những vùng nông thôn xinh đẹp, trên những chặng đường dài, thỏa ước mong. Nhưng rồi bạn bận lái xe đến mức không có thời gian bảo dưỡng. Sau một thời gian, động cơ xe bắt đầu xuống cấp và cuối cùng bị hỏng. Chẳng bao lâu sau, chiếc xe không chạy được nữa.
Nhưng tại sao tôi lại nói đến chiếc xe Ferrari? Động cơ tương đương mà chúng ta cần duy trì trong điều kiện tốt để thiết kế số phận của mình là gì? Chúng ta gọi nó là tâm trí, hay tim-trí, hoặc thân vi tế.
Chỉ khi “bảo dưỡng” hay “rèn luyện” tâm trí, chúng ta mới có một công cụ sắc bén để thiết kế số phận. Điều này có nghĩa là điều chỉnh suy nghĩ để tìm thấy sự tĩnh lặng và sáng tỏ bên trong, quét sạch những huyên náo cảm xúc liên tục khởi sinh từ tiềm thức, và học cách tiếp cận phần sâu hơn của tiềm năng con người trong trái tim, như một chiếc ra-đa dẫn đường. Để làm được điều đó chúng ta cần một phương pháp thiền, và chúng ta sẽ tìm hiểu sâu về nó trong cuốn sách này.
Có thể bạn sẽ thắc mắc, “Tôi rất hạnh phúc với những gì mình đang có. Tại sao tôi cần phải thay đổi? Có vấn đề gì với số phận hiện tại của tôi sao?” Tất nhiên đó là sự lựa chọn của bạn, và nếu bạn hạnh phúc, bạn có thể không muốn thay đổi. Nhưng bạn có thực sự hạnh phúc không? Hãy suy nghĩ về điều đó. Nếu nhìn xung quanh và nhìn sâu vào bên trong, bạn sẽ thấy rằng hạnh phúc của mình thường dựa vào các đối tượng hoặc hoàn cảnh bên ngoài, do đó khi hoàn cảnh thay đổi và muộn phiền ập đến, bạn bị bỏ mặc mà không có bất kỳ công cụ nào bên trong để đương đầu, giống như người lái xe bị mắc kẹt bên đường với chiếc Ferrari bị hỏng. Vì vậy, rèn luyện bản thân để trở nên hạnh phúc trong mọi hoàn cảnh là điều khôn ngoan.
Hãy nghĩ về điều này theo một cách khác: Nếu chúng ta lờ đi nhu cầu của cơ thể cho đến khi bị mắc bệnh mạn tính hoặc bệnh ở giai đoạn cuối thì có phải là một ý tưởng tốt đẹp không? Tương tự, tại sao phải chờ đến khi tâm trí sa sút rồi mới chăm sóc nó. Tại sao không duy trì tâm trí trong điều kiện hoàn hảo, giống như việc thường xuyên bảo dưỡng chiếc xe Ferrari?
Rèn luyện bản thân để trở nên hạnh phúc trong mọi hoàn cảnh là điều khôn ngoan.
Khi đi sâu hơn vào chủ đề này trong cuốn sách, bạn sẽ đồng ý với tôi rằng hạnh phúc không phụ thuộc vào những thứ bên ngoài hoặc vào người khác. Sự thành công, gia đình hạnh phúc, số dư tài khoản khổng lồ, bạn bè tốt, sự đam mê, tài sản… chỉ mang lại niềm vui thoáng chốc, mặc dù chúng quan trọng trong cuộc sống hàng ngày, nhưng lại không bảo đảm hạnh phúc bền lâu. Vì sao? Bởi vì, tất cả chúng đều chóng phai tàn, khi những thứ đó mất đi thì hạnh phúc cũng tan biến. Và khi để những thứ khác định đoạt hạnh phúc hay bất hạnh của mình thì đó không phải là cách sống khôn ngoan. Vì vậy, bạn cần phải cân bằng việc phụ thuộc vào nguồn hạnh phúc bên ngoài với điều gì đó bền vững hơn. Để tìm thấy hạnh phúc bền lâu, bạn cần nhìn sâu vào bên trong. Đây chính là sự cân bằng giữa cuộc sống bên ngoài và đời sống nội tâm.
Giả sử bạn có được sự tĩnh tâm, cân bằng và hạnh phúc. Đây quả là một thành tựu lớn lao, đặc biệt là trong thế giới bận rộn, căng thẳng và quay cuồng như hiện nay. Nhưng có phải số phận của bạn chỉ là trở nên hạnh phúc và bình yên không? Không đâu! Sự tĩnh tâm chỉ là chiếc bàn đạp. Điều quan trọng là phải biết dụng tâm.
Con người luôn cố gắng cải thiện bản thân để trở nên xuất sắc trong mọi việc và phát triển năng lực bản thân. Họ sẵn sàng đấu tranh và chịu đựng gian khổ để đạt được mục tiêu. Một vận động viên huy chương vàng Olympic, một nghệ sĩ vĩ cầm điêu luyện, hay một đứa trẻ mới tập đi đều hiểu được điều này. Bất cứ ai từng có mục tiêu hay mục đích sống đều biết điều đó. Chúng ta tranh đấu cho những gì mình muốn và vì thế, sự tự bằng lòng là chưa đủ. Chúng ta cần nỗ lực để vươn tới đỉnh cao và cải thiện bất cứ điều gì chúng ta yêu quý.
Cuộc sống là tiến hóa, và theo cách nào đó, mỗi cuộc đời là một sự tiến hóa. Đó có thể là phát triển trí tuệ, kỹ năng và thái độ. Các phát minh và khám phá cũng là sự tiến hóa. Ngay cả một cuộc đời thất bại và tranh đấu cũng dạy cho chúng ta nhiều điều, và có thể đưa ta đến một tương lai xán lạn. Chúng ta không thể đánh giá bởi vì chúng ta chỉ nhận ra khi nhìn lại, rằng thất bại đã làm cho chúng ta trở nên khôn ngoan như thế nào. Những gì chúng ta biết là bản năng trở nên xuất sắc và vượt qua những giới hạn để vào Cái Không biết, vốn là một phần của con người. Trên thực tế, chúng ta từng đặt những câu hỏi như, “Mục đích của cuộc sống là gì?” cho thấy chúng ta có sự thôi thúc này. Homo sapiens có nghĩa là “người tinh khôn”. Thậm chí từ người (man) có nguồn gốc tiếng Sanskrit là manas, có nghĩa là “tâm trí”. Chúng ta đồng nhất với tâm trí hơn rất nhiều với thân xác.
Nếu ai đó nói: “Có chuyện gì thế? Mặt anh trông kinh khủng quá!”, bạn có thể bị tổn thương, nhưng bạn sẽ bị tổn thương hơn nếu họ nói: “Anh mất trí rồi sao!”, hay “anh thật ngu xuẩn!”. Cái tôi bị tổn thương nhiều hơn bởi những xúc phạm về sức khỏe tinh thần. Đây là lý do tại sao bệnh tinh thần lại lưu dấu tổn thương sâu hơn bệnh thể chất. Chẳng hạn, bệnh tiểu đường dễ chấp nhận hơn bệnh tâm thần phân liệt, mặc dù cả hai bệnh này đều nghiêm trọng.
Tháng 4 năm 2017, Tổ chức Y tế Thế giới công bố, trầm cảm là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm sức khỏe toàn cầu. Vào thời điểm đó, thế giới có trên 300 triệu người mắc chứng trầm cảm. Con số này nói lên điều gì? Rằng rất nhiều người không hạnh phúc và mong muốn tìm thấy một mục đích sống tươi sáng, tích cực hơn. Đã đến lúc chúng ta cần nhìn thẳng vào nguyên nhân dẫn đến chứng trầm cảm hiện nay.
Khi quan sát bản thân, chúng ta nhận thấy rằng một mặt chúng ta dễ bị cuốn vào những ham muốn về sự giàu sang, của cải, lạc thú, sự thỏa mãn và thành công, nhưng mặt khác chúng ta lại ý thức được rằng sự an nhiên, niềm vui, hạnh phúc và tình yêu hướng chúng ta tới một mục đích cao cả hơn. Trên thực tế, thiên hướng về một mục đích cao hơn chi phối nhiều hành vi của chúng ta. Tại sao tình yêu lại quan trọng đến vậy? Một người đang yêu vừa đi vừa nhảy chân sáo, tình yêu của người mẹ là nguồn nuôi dưỡng tuyệt vời đối với trẻ nhỏ, còn tình yêu giữa ông bà và cháu là một trong những điều đẹp đẽ nhất đời.
Số phận đưa chúng ta đến đâu?
Nhưng làm sao có thể biết được chúng ta tác động đến tương lai của mình như thế nào? Liệu tương lai đã được định đoạt, hay chúng ta có thể tạo ra hướng đi trong cuộc đời?
Chúng ta tìm kiếm ý nghĩa và mục đích sống, tình yêu và hạnh phúc nội tâm, và điều này có thể được bộc lộ trong các thói quen hàng ngày. Ví dụ, tại sao chúng ta luôn cố thoát ly cuộc sống thế tục, dù bằng phương tiện lành mạnh hay không? Tại sao trẻ nhỏ luôn nhìn thế giới với ánh mắt ngạc nhiên? Tại sao người lớn lại thích mơ mộng? Tất cả những điều này là dấu hiệu của sự tìm kiếm kết nối bên trong với bình diện khác của tồn tại, chiều kích tâm linh chính là một phần của cuộc sống con người. Nó giữ vai trò vô cùng quan trọng trong bức tranh lớn hơn về số phận của chúng ta trong kiếp sống này và cả các kiếp sống sau.
Từ số phận hàm ý rằng chúng ta sẽ đến một nơi nào đó hoặc hướng tới điều gì đó. Nhưng nếu số phận đã được định đoạt thì liệu có cần mục tiêu cá nhân trong cuộc sống?
Hãy thử tưởng tượng chúng ta có thể tạo ra tương lai của chính mình. Liệu điều đó có khả thi trong mọi khía cạnh của cuộc sống? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu sâu hơn ở phần sau của cuốn sách. Con người có ba thân: thân vật lý – sthoola sharir; tâm trí – sookshma sharir và linh hồn – karana sharir, mỗi thân đòi hỏi một cách tiếp cận khác nhau.
Trước tiên, hãy tìm hiểu về thân vật lý. Chúng ta có thể thay đổi những gì ở đây? Có người béo lùn, có người lại cao mảnh khảnh. Dù cố gắng đến đâu thì chúng ta cũng không thể thay đổi hoàn toàn hình dáng. Chúng ta có thể nâng cao sức khỏe thể chất bằng việc ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, vệ sinh sạch sẽ, đi ngủ đúng giờ và sống thuận tự nhiên, nhưng khả năng thay đổi cấu trúc vật lý hoặc di truyền luôn bị hạn chế. Tiếp theo, hãy đến với linh hồn, còn được gọi là thân nguyên nhân, đó chính là nguyên nhân sự tồn tại của chúng ta. Có hai thuyết: một cho rằng linh hồn vốn đã toàn hảo và bất biến, và thuyết còn lại nói rằng linh hồn cũng có một mục đích, đó là tiến hóa. Dù theo quan điểm nào, sự tiến hóa của linh hồn cũng không phải là điều chúng ta có thể kiểm soát. Nó là kết quả của những thực hành mà chúng ta sẽ thảo luận trong cuốn sách này. Nuôi dưỡng linh hồn là cách chúng ta hỗ trợ thân nguyên nhân.
Gác lại thân thứ ba, chúng ta đến với thân ở giữa, tâm trí, còn được gọi là thân vi tế hay thân tinh tú, phạm trù năng lượng tim-trí. Những gì có thể thay đổi ở đây? Thực ra là mọi thứ. Chúng ta có thể rèn luyện bản thân để điều chỉnh suy nghĩ, làm việc với các mô thức và nỗi sợ hãi, ham muốn và những phản ứng cảm xúc. Chúng ta có thể nuôi dưỡng khả năng ra quyết định, mở rộng trái tim, điều chỉnh thái độ, tăng cường sức mạnh ý chí và năng lực yêu thương. Tất cả những điều này đều có thể thay đổi một cách mạnh mẽ. Công việc chính của chúng ta là làm thanh khiết thân vi tế để thiết kế số phận của mình.
Quá trình thiết kế số phận có ba bước chính. Đầu tiên, mọi thứ bắt đầu từ sự thực hành. Đây cũng là trọng tâm của Phần I cuốn sách này. Chúng ta cần một bộ thực hành thanh lọc tâm trí làm công cụ cho sự trưởng thành. Những thực hành này được gọi là thực hành thiền hay thực hành tâm linh. Hãy bắt đầu với thực hành, bởi vì sự thay đổi hiệu quả hơn khi bắt nguồn từ bên trong. Khi đó, nó mới bền lâu.
Heartfulness mang đến cách tiếp cận thiền khoa học và đơn giản: chúng ta vừa là thí nghiệm, vừa là người thí nghiệm, đồng thời cũng là kết quả. Trái tim là phòng thí nghiệm. Vậy chúng ta cần những phẩm tính và sự chuẩn bị nào để bắt đầu? Đó là sự quan tâm, lòng nhiệt huyết và sự sẵn sàng. Khi trái tim và tâm trí được làm thanh khiết và đơn giản, chúng ta mới có thể mở rộng ý thức, nhận ra toàn bộ tiềm năng con người và sống có mục đích.
Theo thời gian, thực hành sẽ dẫn đến lối sống, đó là trọng tâm của Phần II. Bước này đến một cách tự nhiên và cần thiết, bởi sự thay đổi bên trong là chưa đủ; nó cần được phản chiếu ra bên ngoài, trong cuộc sống hàng ngày. Thiền có lợi ích gì nếu không giúp chúng ta trở nên tốt hơn, tử tế hơn, từ bi hơn và biết cho đi nhiều hơn? Nếu không, đó sẽ là sự lãng phí. Sự thay đổi bên trong và bên ngoài phải luôn song hành cùng nhau, thói quen và hành vi chính là biểu lộ của trạng thái bên trong. Vì vậy, cần phải có sự điều chỉnh liên tục giữa hành vi bên ngoài và sự thay đổi bên trong. Khi phát triển và mở rộng tiềm năng bên trong thông qua thiền, lối sống của chúng ta cũng cần được điều chỉnh. Chúng song hành cùng nhau.
Cuối cùng, lối sống dẫn đến số phận, cũng chính là nội dung phần cuối của cuốn sách. Quá trình điều chỉnh bản thân liên tục thông qua thực hành thiền và thay đổi lối sống được gọi là hành trình tâm linh, hay yatra. Nó còn được gọi là con đường Yoga. Bằng việc tuân theo quá trình này, việc thiết kế số phận trở thành bản năng thứ hai của chúng ta.
Chúng ta tạo ra số phận của mình, từng bước một, từng chút một, thông qua hành trình sống. Mỗi giây phút đưa ra lựa chọn đều dẫn chúng ta đến một hướng đi nhất định – lại gần hơn hoặc ra xa hơn mục tiêu cuộc sống. Nhưng cuộc hành trình không phải là một đường thẳng, đôi khi, chúng ta lùi một bước để tiến hai bước. Chúng ta mắc sai lầm và học từ chúng, đó chính là sự phong phú của cuộc hành trình. Mỗi suy nghĩ và hành động đều góp phần tạo nên số phận.
Khi lối sống tiến hóa, ý thức mở rộng và trở nên tinh tế hơn, khả năng thiết kế số phận trở thành tự nhiên và không cần nỗ lực. Bây giờ, hãy cùng khám phá con đường này.
Bắt đầu như thế nào và các bước thực hiện ra sao?
Nếu tin rằng chúng ta tạo nên số phận, bạn sẽ thiết lập một hướng đi có mục tiêu. Bạn mong muốn điều gì trong cuộc sống? Câu trả lời phổ biến nhất từ mọi tầng lớp và nền văn hóa là hạnh phúc, sự mãn nguyện và tình yêu. Điều gì mang lại hạnh phúc, sự mãn nguyện và tình yêu? Có lẽ với bạn,
vào lúc này, đó là những mối quan hệ tuyệt vời hay một công việc tốt, con cái được sống sung túc, hoặc có một cuộc sống dư giả. Nhưng ngay cả khi bạn đã có tất cả những thứ đó, nếu không có sự bình an và tĩnh lặng tâm hồn, bạn sẽ chẳng thể nào hạnh phúc.
Nếu tin rằng chúng ta tạo nên số phận, bạn sẽ thiết lập một hướng đi có mục tiêu. Bạn mong muốn điều gì trong cuộc sống? Câu trả lời phổ biến nhất từ mọi tầng lớp và nền văn hóa là hạnh phúc, sự mãn nguyện và tình yêu. Điều gì mang lại hạnh phúc, sự mãn nguyện và tình yêu? Có lẽ với bạn, vào lúc này, đó là những mối quan hệ tuyệt vời hay một công việc tốt, con cái được sống sung túc, hoặc có một cuộc sống dư giả. Nhưng ngay cả khi bạn đã có tất cả những thứ đó, nếu không có sự bình an và tĩnh lặng tâm hồn, bạn sẽ chẳng thể nào hạnh phúc.
Nhưng làm sao có thể biết được chúng ta tác động đến tương lai của mình như thế nào? Liệu tương lai đã được định đoạt, hay chúng ta có thể tạo ra hướng đi trong cuộc đời?