TRÍCH ĐOẠN SÁCH HAY
“Hướng nội cầu” là phải làm chủ nội tâm của mình
Để thực sự đạt được “hướng nội cầu”, nhất định phải giải quyết một vấn đề cốt lõi, đó là làm thế nào để kiểm soát việc nảy sinh ý niệm của bản thân. Chỉ khi làm chủ được những ý niệm của chính mình, chúng ta mới thực sự kiểm soát được thế giới nội tâm. Điều này đòi hỏi chúng ta phải luôn gieo những ý niệm tốt, thận trọng trong lời nói và hành động, đồng thời kiểm soát được từng ý niệm nảy sinh. Để biểu đạt suy nghĩ của bản thân tốt hơn, chúng ta nên chọn lời nói phù hợp với từng hoàn cảnh. Tuy nhiên, nếu những gì trong lòng không đồng nhất với lời nói, điều đó cho thấy chúng ta vẫn chưa thực sự trở thành một người quân tử. Chỉ khi chúng ta làm chủ được cảm xúc và suy nghĩ bên trong, chúng ta mới có thể trở thành người quân tử. Với phẩm chất của một quân tử thực sự, chúng ta mới có thể đạt được tự cường bất tức, hậu đức tải vật (nghĩa là không ngừng phấn đấu hoàn thiện bản thân và trở thành người có đạo đức). Nếu chúng ta không thể kiểm soát được cảm xúc của mình, để rồi chỉ vì một câu nói hoặc ánh mắt của người khác mà suy sụp, vậy làm sao có thể tự cường bất tức được? Bởi vậy, để trở thành quân tử, trước hết phải làm chủ được cảm xúc và suy nghĩ của bản thân, đồng thời không ngừng nỗ lực và học tập. Chúng ta không thể chỉ vì làm được một vài việc tốt nho nhỏ mà tự cho rằng mình đã là quân tử, điều này không thực tế. Người quân tử thực sự luôn có một sức hút đặc biệt, điều đó có thể đến từ nhân cách, khả năng làm chủ nội tâm và tinh thần tự cường bất tức. Hy vọng rằng mọi người đều có thể trở thành bậc quân tử, góp phần xây dựng gia đình và xã hội của chúng ta ngày càng tốt đẹp hơn. Chúng ta thường tìm kiếm sự tán đồng và ủng hộ từ bên ngoài, mong rằng những lời khen ngợi, quan tâm, hay những câu nói đẹp lòng của người khác có thể chứng minh giá trị của bản thân mình. Tuy nhiên, những sự hỗ trợ mang tính hư ảo này không thể thực sự nâng cao sức mạnh nội tâm và khả năng giải quyết vấn đề. Điều chúng ta cần làm là tìm kiếm từ bên trong, dựa vào chính sức mạnh của mình để củng cố nội tâm và nâng cao năng lực. Như vậy, chúng ta mới có thể làm chủ cuộc đời và vượt qua những khó khăn thử thách một cách tốt hơn.
Ví dụ, nếu một người bị huyết ứ, kê cho người đó tam thất và hồng hoa hãm nước uống, mặc dù hai vị thuốc này đều có tác dụng hoạt huyết hóa ứ nhất định, tuy nhiên lại không thể thực sự loại bỏ hoàn toàn huyết ứ. Bởi vì huyết ứ thường do công năng của tạng phủ bên trong cơ thể bị mất điều hòa gây ra, nên để giải quyết được huyết ứ thì cần khôi phục chức năng của tạng phủ. Tương tự, nếu một người cảm thấy tê bì tay chân, chạy bộ có thể thúc đẩy tuần hoàn máu, từ đó làm giảm cảm giác tê bì. Điều này là do vận động có khả năng kích thích tim đập nhanh hơn, mà nhịp tim tăng lên sẽ thúc đẩy tuần hoàn máu tăng lên, từ đó cải thiện tình trạng cung cấp máu cho tay chân, và làm giảm triệu chứng tê bì. Vì vậy, bất kể là giải quyết huyết ứ hay làm giảm tê bì tay chân, đều không thể đơn thuần chỉ dựa vào thuốc hay các phương pháp điều trị bên ngoài, mà cần phục hồi chức năng của tạng phủ ở bên trong. Khi chúng ta “hướng nội cầu”, sẽ nhận thấy rằng chức năng của ngũ tạng lục phủ được cải thiện, thì huyết ứ sẽ tự nhiên được hóa giải, thấp khí và đàm dịch cũng sẽ được loại bỏ. Tóm lại, chúng ta không thể chỉ “hướng ngoại cầu”, mà phải “hướng nội cầu”, dựa vào sức mạnh của bản thân để khôi phục sự cân bằng và sức khỏe của cơ thể. Dù đó là phương pháp điều trị dùng thuốc hay châm cứu, v.v.. thì tác dụng của chúng đều là thúc đẩy cơ thể tự khôi phục chức năng của tạng phủ, chứ không phải thay thế chúng. Khi bạn thực sự hiểu được việc nảy sinh ý niệm rất quan trọng, việc làm chủ bản thân là yếu tố cốt lõi, bạn bắt đầu “hướng nội cầu” và hiểu rõ được suy nghĩ, ý thức, những ý niệm trong đầu. Đó cũng là lúc bạn bước những bước đầu tiên trên con đường thành công, bởi bạn đã làm chủ cơ thể của chính mình. Ví dụ bạn bị loét dạ dày và bác sĩ khuyên bạn không nên uống rượu, nhưng một ngày nọ lãnh đạo nói với bạn rằng: “Cậu Tiểu Trương, lại đây một chút, tối nay đi tiếp khách với lãnh đạo nhé.” Trong trường hợp này, bạn có đi không? Khi bạn đi, bạn sẽ uống rượu, lại dẫn đến xuất huyết dạ dày. Tôi từng tiếp nhận một bệnh nhân bị loét dạ dày mãn tính, đã ba lần nhập viện vì xuất huyết dạ dày. Sau khi anh ta tìm đến tôi để khám bệnh, tôi nói với anh ấy rằng đây là bộ dáng của tiểu nhân chứ không phải phong cách của quân tử, bởi anh ta không làm chủ được ý thức của bản thân, biết rõ dạ dày mình không tốt, lại chỉ vì một câu nói của lãnh đạo mà vẫn uống rượu, kết quả là tự làm khổ mình. Nếu một ngày nào đó vì uống rượu mà xuất huyết dạ dày dẫn đến tử vong, thì liệu vị lãnh đạo kia có giúp được gì cho anh ta không? Đánh đổi mạng sống như vậy là hoàn toàn không đáng. Người thanh niên đó nghe theo lời khuyên của tôi, sau khi cai rượu thành công, tình trạng bệnh của anh ấy đã cải thiện nhanh chóng.
Nhiều căn bệnh của con người bắt nguồn từ việc không thể tự mình quyết đoán trong hành động, dẫn đến mất cân bằng do ảnh hưởng của thế giới bên ngoài. Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý tương ứng với sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, nếu con người luôn bị cám dỗ bởi ngoại cảnh, khiến nội tâm trở nên trống rỗng và suy yếu, cuối cùng sẽ dẫn đến bệnh tật. Vì vậy, điều đầu tiên cần làm là kết hợp tư tưởng với thân thể, để tâm thần quay trở về bên trong cơ thể. Thân thể giống như một ngôi nhà, khi tư tưởng, ý thức và thần quay trở về, nơi đây chính là nhà, giống như bạn đang quay về ngôi nhà của bản thân mình vậy. Khi cơ thể được thư giãn thả lỏng, nếu có bất kỳ bộ phận nào cảm thấy nhức mỏi hay khó chịu, nó sẽ khởi động cơ chế tự phục hồi.
Dùng tâm xuất thế để dấn thân vào đời, nếu không có tâm thế này, bạn sẽ bị cuốn vào những chuyện vụn vặt, rối ren, để rồi tâm trí lúc nào cũng mệt mỏi. Vốn dĩ bạn có thể dành năng lượng ấy để làm được nhiều điều lớn lao hơn, trở thành người có trí tuệ sâu sắc, có sự thấu suốt, nhưng giờ đây, bạn lại phí hoài toàn bộ tinh lực vào những chuyện thật nhỏ nhặt, khiến cho cuộc sống thật khổ sở. Khổ sở đến mức độ nào ư? Có những người bệnh đến mức tiểu tiện, đại tiện cũng khó khăn, muốn khạc một ngụm đờm cũng không nổi, leo vài bậc cầu thang đã thở dốc, tim đập nhanh, hơi thở ngắn, chỉ cần cử động một chút là mồ hôi vã ra như tắm. Nếu biết thu hồi năng lượng, học cách “hướng nội cầu”, bạn sẽ nhận ra rằng: “nhân năng thường thanh tịnh, thiên địa tất giai quy” (người có thể giữ được sự thanh tĩnh, trời đất cũng sẽ thuận theo). Khi đó, năng lượng bên trong sẽ nhanh chóng được gom lại, cơ thể trở nên khỏe mạnh hơn, trí tuệ được khai mở, mọi mặt của cuộc sống cũng theo đó mà thăng hoa.
Vậy phải phán đoán như thế nào? Nhiều người nói rằng họ muốn hướng vào bên trong tìm kiếm, nhưng không biết phải làm thế nào, phương pháp này không dễ nắm bắt. Trước hết, hãy học cách tự hỏi chính mình, khi gặp một vấn đề nào đó, tự hỏi là ai đang buồn, ai đang vui, ai đang nói. Là ta tự biết chính mình, rồi tiếp theo là hiểu rõ. Vậy nên, trước hết cần tự mình hiểu rằng phải “hướng nội cầu.” Mọi người có thể làm một thử nghiệm nhỏ, chẳng hạn như châm cứu, những ai có xu hướng đưa khí ra ngoài, để khí tán ra bên ngoài, thì chân khí trong cơ thể – sinh khí đều sẽ phân bố nhiều ở bề mặt cơ thể, khiến cảm giác đau trở nên rất nhạy cảm, đặc biệt sợ đau. Khi kim châm vào, cảm giác đau là điều hiển nhiên, cảm giác đau là có thật, nhưng nếu đau quá mức thì đó không phải là hiện tượng bình thường nữa rồi.
Điều này cũng tương tự trong cuộc sống hằng ngày, nếu bạn dễ dàng phản ứng mạnh trước một sự việc nào đó, có thể là do khí ở bên trong đang tỏa ra bên ngoài quá nhiều, giống với cảm giác đau khi châm cứu vậy. Khi khí tiên thiên của bạn phân bố ra bên ngoài bề mặt cơ thể thì sẽ cảm thấy rất đau, nhưng chỉ cần thay đổi suy nghĩ và thu hồi năng lượng trở lại, bạn sẽ nhận ra rằng cơn đau không đến mức dữ dội như bạn tưởng, vẫn nằm trong khả năng chịu đựng được. Thậm chí, khi tâm trí thực sự tách rời khỏi cảm giác đó, bạn sẽ không còn cảm thấy đau nữa.
Khi biết cách thu hồi khí lại, nội tại sẽ ngày càng mạnh mẽ, còn khi khí cứ liên tục phân tán ra bên ngoài thì bên trong
sẽ suy yếu. Vì thế, bạn sẽ cảm thấy tinh thần, thể lực không còn tràn đầy, dường như kiệt sức, nguyên nhân do khí không được thu vào bên trong, không có nơi lưu trữ, cũng không thể tuần hoàn một cách bình thường, nên khí đang bị hao tổn từng chút một.
Mọi việc hãy “hướng nội cầu”, thu năng lượng vào bên trong, tất cả phương diện đều sẽ được nâng cao
“Hướng nội cầu”, học cách buông bỏ, không còn cố chấp
Nếu không có tâm thái buông bỏ, thì cái gọi là “hướng nội cầu” cũng chỉ là một hình thức khác của lòng tham mà thôi. Chỉ khi thật sự học được cách buông bỏ, chúng ta sẽ nhìn sự việc bằng một tâm thái bình thản. Ví dụ, từng có một người tu hành đến tìm tôi khám bệnh. Tôi hỏi: “Bây giờ anh làm công việc gì?” Anh ta trả lời: “Trước kia tôi ở trong chùa, ngày ngày ngồi thiền, tụng kinh. Cuối cùng, tôi nhận ra những điều đó chẳng thể giải quyết được những vấn đề của con người, tất cả đều là hư không, làm gì cũng chẳng thấy có ý nghĩa lớn lao. Bây giờ, mỗi ngày tôi chỉ ở nhà, rảnh thì đọc sách thôi.” Tôi nói, tâm thái của anh ấy có phần tiêu cực rồi, nhưng anh lại nói rằng, làm cái gì cuối cùng đều là hư không, vậy làm để làm gì…
Khi con người làm một việc gì đó, sẽ có một vài loại tâm thái khác nhau, cũng giống như việc cùng trồng một cái cây nhưng Trương Tam hy vọng cây trồng năm nay sẽ ra hoa kết trái, sang năm thu hoạch đầy tay, năm sau nữa phát tài, mang theo tâm lý vội vàng, mong có kết quả ngay, hy vọng ngay lập tức phải được hồi đáp; Lý Tứ lại không quan tâm đến kết quả, trồng cây chỉ đơn giản là việc của ngày hôm nay, có quả thì tốt, không có cũng chẳng đau buồn, việc của anh ta là chăm sóc cái cây cho tốt, còn có kết trái hay không là chuyện của cây, anh ta làm việc trong tâm thái tích cực; Vương Ngũ thì chẳng trồng cây, cũng chẳng ăn quả, hoàn toàn thờ ơ, tiêu cực với mọi chuyện. Tốt nhất, chúng ta nên chọn một trạng thái trung gian, tích cực trồng cây, nhưng không quá bận tâm đến chuyện có ra quả hay không, có một quả là chuyện tốt, có một rổ nhiều quả lại càng hay, mà không có cũng chẳng sao, như vậy mới có thể không cố chấp nữa.
Lão Tử nói, công thành thân thoái (việc thành rồi thì nên rút lui). Nếu chúng ta cứ luôn tính toán thiệt hơn, suốt ngày so đo tính toán xem mình bỏ bao nhiêu công trồng một cây thì phải thu được bấy nhiêu quả, vậy rất có thể chúng ta sẽ chẳng còn muốn trồng cây nữa. Chưa gieo hạt đã mong thu về cả tấn thóc. Với tâm lý như vậy, công sức bỏ ra sẽ không tỉ lệ thuận với kết quả thu được, lần sau, chúng ta sẽ không còn động lực để tiếp tục làm nữa. Tôi đã từng nói chuyện với một người nông dân, thực ra khi bạn trồng cây là bạn đang được phơi nắng, được hít thở không khí trong lành, đó đã là món quà tuyệt vời cho sức khỏe rồi, dù chẳng có quả nào kết trái, bạn cũng đã thu hoạch được rất nhiều điều. Nếu mang tâm thái ấy để làm việc, chúng ta có thể buông bỏ mọi thứ. Thực chất “hướng nội cầu” chính là từ từ buông bỏ “cái tôi cố chấp”, sống với một tâm thái bình thản thực sự. Như thế, chúng ta càng ung dung và tự tại. “Hướng nội cầu” không phải là điều gì quá cao xa huyền diệu, không phải tu tiên hay thành Phật, chỉ đơn giản là sống tốt một cuộc đời bình dị mà thôi.
Chúng ta thường bám chặt vào một điều gì đó, chính sự cố chấp này khiến chúng ta đắm chìm sâu trong một vấn đề, không sao thoát ra được. Nhưng tôi muốn chia sẻ với mọi người một điều, người chết đuối phần lớn là những người biết bơi, người không biết bơi thông thường sẽ không dám xuống nước, không dám mạo hiểm, còn người biết bơi thì can đảm nhảy xuống, chính vì vậy, cuối cùng lại dễ xảy ra chuyện. Tôi có một người bạn thân rất yêu thích việc giong buồm ra khơi, mỗi năm đều tham gia đua thuyền buồm, cuối cùng đã mất tích ngoài biển khơi do một tai nạn bất ngờ. Cuộc sống là như vậy, chúng ta không ngừng thử thách chính mình, nhưng rồi cũng có thể chính tại nơi đó mà gặp chuyện không may. Trên lâm sàng cũng vậy, rất nhiều chuyên gia về bệnh lý gan mật lại chết vì bệnh gan, nhiều chuyên gia tiêu hóa lại mất vì ung thư dạ dày, chuyên gia tim mạch lại qua đời vì bệnh tim. Nhiều người cho rằng đó là do khí của bệnh truyền sang, nhưng thực chất có thể vì họ đã nhìn thấy nhiều, quá quen thuộc với lĩnh vực này nên sinh tâm lý chủ quan, không để tâm tới nó, ngược lại mới xuất hiện vấn đề.