Cứ nghĩ lại về thầy của thầy là Hòa thượng Tây Tạng thầy thấy hổ thẹn lắm. Tại sao mình có thể bê bối như vậy, tại sao mình có thể làm biếng như vậy! Còn ngài, hầu như không hở chút thì giờ nào, không một chút thì giờ nào mà không làm lợi cho người khác. Cũng đơn giản lắm, nhiều bà lão lên rồi kể đủ thứ chuyện, nào là “con tôi bị chó cắn, bây giờ phải làm sao đây…”, thế mà ông ngồi ông nghe cả hai tiếng đồng hồ không mệt mỏi. Như thầy thì thầy bảo ra về giùm đi rồi bữa khác lên. Mình không có được cái nhẫn như mấy vị đó. Các vị có thể ngồi nghe ba chuyện vớ vẩn cả hai tiếng đồng hồ, “chồng tôi thế này, con tôi thế kia, rồi con tôi mới bị chó cắn…” mà ngài vẫn ngồi nghe điềm nhiên được. Thầy thấy như thế mất thì giờ lắm, mình không đủ cái nhẫn. Mà đó chính là tu chứ không gì xa xôi đâu, còn “tu nói” thì ai nói không được.
Thầy nhắc lại một câu đơn giản, định nghĩa “Bồ tát” là gì? Đó là “làm đúng như nói, nói đúng như làm”. Chỉ cần chừng đó thôi chứ đừng nói tôi thần thông, tôi bay lên cõi này cõi nọ mới là Bồ tát. Ở đời này chỉ cần chừng đó thôi, nhưng mình thua đời chứ đừng tưởng ngon đâu. Tu hành gì mà cứ tới hưởng thôi chứ không có trách nhiệm, mời hay năn nỉ mới tới. Mình tệ lắm!
Một trong những cái của Bồ tát giới là dầu bất kỳ ai giảng pháp Đại thừa thì mình phải tới nghe, trừ khi ở xa quá đi không nổi. Còn ở đây mình thấy đó, mời cũng không tới. Mà tại sao lại không tới, sao mức độ ù lì của mình nó nặng nề tới mức độ như vậy? Làm biếng quá! Cái thông minh chỉ dùng để biện hộ cho mình thôi, tôi vậy là vì thế này thế nọ. Thiệt ra đó là con ma đó. Mình lạm dụng kinh Phật, lạm dụng những ý tưởng này ý tưởng nọ để biện minh cho mình, biện minh cho cái tôi của mình. Phải thấy đó là mình bỏ cuộc, rõ ràng là mình bỏ cuộc chứ không vì lí do gì hết.
Trong kinh có nói, tu hạnh Bồ tát là không bỏ bất kể một chúng sanh nào, chứ đừng có nói là bỏ cả nhóm. Nghe câu đó soi gương lại mình thấy hổ thẹn quá phải không? Mạnh mẽ lên đừng có thua con ma nó nói: “Ông này mới tu mà đã lên trưởng nhóm rồi sai bảo tôi”. Đó là con ma nó nói chứ một người Phật tử không nói như vậy. “Anh là tiến sĩ còn tôi chỉ là cử nhân, nhưng năm nay người ta bầu tôi lên làm thì anh phải nghe lời tôi; chứ đừng có bảo tôi là tiến sĩ tôi không nghe theo anh vì anh chỉ là cử nhân”.
Không có làm theo chức vụ. Mà chức vụ đó có phải cả đời đâu, chỉ một năm thôi vậy mà nhiều khi mình chịu cũng không nổi. Cái nhẫn của mình nó kém vậy đó, mình sống theo bản năng vậy đó. Tôi chịu đựng ông này thì cũng chỉ có một năm thôi, năm sau tôi bầu ông khác lên, nhưng mà chịu không nổi rồi kiếm cớ này, kiếm cớ nọ đủ thứ.
Như ông đó vừa nói nghiệp phải không? Nghiệp đó chính là cái đó đó, cái “Tôi” hèn nhát của mình nó sinh ra nghiệp chứ không phải cái gì hết. Đừng đổ thừa cho nghiệp, làm vậy là anh chưa có trách nhiệm với cuộc đời anh. Thầy không cho phép nói đó là vì “nghiệp của tôi”, đó là anh đổ thừa.
Thầy nhắc chắc cả trăm lần rồi, ông Khổng Tử nói: “Người quân tử thì không oán trời, không trách người”, anh dám làm phải dám chịu. Trong đó cũng nói “đức trọng quỷ thần kinh”, đức của anh khiến quỷ thần cũng phải kinh. Ý thức nó láu lỉnh lắm, cứ đổ thừa cho nghiệp: nghiệp của tôi vậy cho nên tôi phải như vậy. Nghiệp cái quái gì, ai gây ra nghiệp? Tự nó lăn theo con đường đó rồi nó tự bào chữa cho mình.
Nhiều ông còn mang những cái cao cấp của Phật giáo ra để bào chữa, nói “không tu” nên tôi không cần tu, cần gì phải tu. Thực chất là “tu cái không tu” chứ không phải là không tu. Nói không tu là lọt vô đoạn kiến, Tây gọi đó là hư vô chủ nghĩa; không tu như vậy là hư vô chủ nghĩa. Tu cái không tu chứ không phải là không tu. Cái mình đang bàn ở đây không chỉ là chuyện thoát chết, mà thoát chết rồi anh cứu người như thế nào, chứ không phải lên bờ rồi tôi mắc võng để ngủ. Tranh đấu cả đời rồi, lên được tới bờ bên kia rồi, Yết đế Yết đế, mình qua tới bờ bên kia rồi, mệt lắm rồi thì thôi mắc võng nằm ngủ.
Đức Phật cũng còn ngần ngại cái này. Đọc sẽ thấy, khi Ngài giác ngộ, Ngài dòm quanh dòm quất thấy cái này khó quá, thôi không thuyết pháp nữa. Lúc đó trời Đế Thích mới xuống mời Ngài thuyết pháp. Đức Đế Thích đại diện cho tất cả chúng sanh mời Ngài như vậy. Ngài quan sát tất cả chúng sanh và thấy: “Có người thì y như hoa sen đang nằm dưới bùn, có người thì như hoa sen lên tới lưng chừng nước, có người thì như hoa sen lên tới mặt nước, có người thì như hoa sen đã lên khỏi mặt nước nhưng chưa nở…”. Vì câu đó mà Ngài nhận thấy “tất cả chúng sanh đều có Phật tánh” và Ngài quyết định thuyết Pháp. Và mình thấy đó, Ngài làm việc cho tới ngày cuối cùng. Ngài làm việc cỡ như vậy đó. Thử hỏi xem Ngài đi bộ bao nhiêu ngàn cây số? Chắc cũng phải mấy vòng trái đất bởi vì ngày nào Ngài cũng đi bộ chứ không phải chạy xe có xăng như mình bây giờ.
Ngày cuối cùng có một vị nào đó đến xin Ngài xuất gia, Ngài nằm và không dậy được nên Ngài giao lại cho ngài Xá Lợi Phất xuất gia cho ông đó. Nghĩa là Ngài làm việc cho tới ngày cuối cùng. Nhìn lại cuộc đời mình mới thấy đúng là mình rong chơi nhiều quá, có làm việc gì đâu.
Vấn đề không phải là mình tự thoát, mà thoát rồi thì phải làm gì. Thầy hỏi thẳng, anh ngộ để làm gì? Không phải anh ngộ chỉ để làm mấy cái việc ích kỷ, không phải cấp cho anh bằng cử nhân rồi anh về anh lập gia đình, anh mua xe hơi, làm cái nhà… Vậy bằng cử nhân để làm gì, ngộ làm cái gì? Phải giác tha, nghĩa là giác cho người khác, mặc dù cái giác đó cũng được ít thôi, đó mới là tu, mới tự giác. Không phải giác tha trước rồi mới tự giác sau, hay tự giác trước rồi mới giác tha sau, Bồ tát hạnh là vậy. Giác tha đi rồi từ từ sáng ra, chứ không phải đợi thành Phật rồi tôi mới làm việc. Có ông đó ưa nói “đồng khởi”, phải áp dụng nó trong này: Tự giác và giác tha đồng khởi, khi giác tha thì nó đồng khởi với tự giác.
Mình đang ngồi ở đây, có được cái chùa, có cái này cái nọ, đó là công sức của ai? Không phải chỉ là công sức từ đời Sư tổ cho tới Hòa thượng Tây Tạng rồi tới thầy, không phải chỉ có chừng đó đâu. Đây là công sức suốt hơn 2.600 năm nay của tất cả các vị vì Phật giáo. Ví dụ, không có ngài Huyền Trang đi từ Trung Hoa sang Ấn Độ để học và dịch kinh sách thì bây giờ mình lấy đâu ra kinh sách mà đọc. Đó, kinh khủng lắm.
Thầy nói Thầy giỏi hơn anh chẳng hạn, đó là Thầy bất bình thường. Chứ bình thường là như nhau hết, bình thường tâm. Mục tiêu của tất cả mọi cái tu hành là để đạt tới cái bình thường tâm đó, còn phương tiện tính sau. Phương tiện là sao, nó phải đòi hỏi cơ duyên mình với một vị thầy. Cái này nó bắt đầu vô thế giới phân biệt đa đoan thì nó nhiều thứ lắm. Có một vị thầy, rồi vị thầy đó hợp với mình hay không? Nhiều khi ông dạy một món là mì không à. Mì xào, mì nước, mình thì đòi nấu phở là ổng chịu thua. Phải có một vị thầy, rồi phải có tin tưởng phương tiện ấy. Đó, phương tiện thiếu gì, mấy vị Tây Tạng qua đây anh có đi quán đảnh không, anh cóthấy không? Nếu như mình thấy, có rất nhiều phương tiện. Nhưng nhiều khi mình học chung chung vậy thôi, chứ còn để mà có một phương tiện với một vị thầy phải theo dõi sát nút. Cũng giống như huấn luyện bóng đá chẳng hạn, phải theo dõi sát nút. Cái may mắn là được gặp huấn luyện viên, phước mình nhiều thì gặp huấn luyện viên giỏi như ông gì bây giờđó, ông Hàn Quốc đó. Chứ trước đó là những huấn luyện viên cũng gì gì đó, cũng thua nhiều lắm. Ông này là huấn luyện viên giỏi. Thứ hai nữa là, cái nhân duyên, hình như ổng cũng có nhân duyên với Việt Nam. Ông ưa người Việt Nam thành ra ông cũng bất kể chuyện tiền bạc gì đó, ổng cũng bớt bớt lại, mình mới có ổng. Thành ra phải cần một huấn luyện viên, và huấn luyện viên là như vậy đó.
Ngay một vị bên Nam tông cũng vậy, khi nhận đệ tử vô xuất gia chẳng hạn, là phải quan sát nó 15 ngày để coi thử nó hợp với pháp môn nào. Ví dụ mình nói mình thích quán bất tịnh lắm nhưng anh này là đầu óc nó hay nghĩ tới người khác giới cho nên vừa mới quán bất tịnh là nó liền bắt đầu nổi cái dục lên liền. Hoặc là anh này sân lắm, thìmình phải coi pháp môn nào cho nó bớt cái sân đi. Cho nên, đối với Phật giáo có gọi là tám vạn bốn ngàn pháp môn. Nên nhớ, tám vạn bốn ngàn pháp môn đó cùng chung phát xuất từ một nền tảng duy nhất là Pháp thân và có bổn phận đưa đệ tử, đưa người đó trở lại Pháp thân của tất cả chư Phật. Thành ra cái phương tiện làkhoan đãchớ đừng vội nóng. Đó, mình tới, theo như mấy vị đó là mình phải cúng dường, mình phải đủ thứ rồi người ta mới từtừ. Còn cái này, phương tiện của Đại toàn thiện là gì? Nãy giờ mình nói rồi: mắt nhìn thấy cái gì, đó chính là Đại toàn thiện; mũi ngửi cái gì, đó chính là Đại toàn thiện; tai nghe cái gì, đó là Đại toàn thiện. Nên nhớ Đại toàn thiện cũng giống như Thiền là, nói theo đúng chữ của Tây Tạng, làdùng “Quả thừa”. Cái thừa của Quả, mình đi từquảđi ra, chứ không phải “Nhân thừa” là làm ra các Ba-la-mật để đạt tới Phật quả. Mà đây mình xài sang, mình là đi từ quả đi ra, Ba-la-mật chỉ là sự biểu lộ. Sáu Ba-la-mật, hay mười Ba-la-mật hay trăm ngàn Ba-la-mật cũng chỉ là sự biểu lộ của tự tánh của mình thôi. Mình đi từ đó chứ không phải đi từ nhân thừa. Nhân là nguyên nhân đó, mình đi tích góp nguyên nhân cho tới ngày giàu, phải không? Bây giờ đi từ quả là sao? Từ quả là nếu bạn có đủ lòng tin, bạn mua trả góp cái nhà đó đi, ngày mai bạn dọn qua ở liền. Còn bây giờ màtích góp rồi nhiều khi cả đời cũng không đủ tiền để mua cái nhà đó. Quả thừa là đi từ quả, đi từ Pháp thân của tất cả chư Phật đi ra, chứ không phải đi từ ngoài, từ tất cảcác tướng mà đi vô dần dần. Và để ý, tất cả mọi kinh điển nào mà cao cấp đều là đi từ quả thừa hết. Ví dụ kinh Pháp Hoa: Long Nữ chỉ cần cúng dường đức Phật một hạt châu thôi là thành Phật liền. Cái đó nó ngoài tầm tưởng tượng của mình, ngoài đủ thứ hết, phải không? Thành ra vậy, cái niềm tin rất là quan trọng. Quả thừa, chứ không phải là đi từ phương tiện. Cái quả đó nó mới sinh ra các phương tiện, cái nền tảng nó mới sinh ra các phương tiện. Bây giờ, mình đi từ nền tảng đi ra, phương tiện chỉ là cái dụng của tôi thôi. Ví dụ như: những cái này là, tất cả chỉ là phương tiện chứ nó không phải là tôi, không phải là Thầy đây. Trưa Thầy dùng phương tiện khác, dùng cái tô, cái chén, đũa. Phương tiện có thể thay đổi, nhưng mà nền tảng là bất biến. Thành ra vậy, Phật giáo hay dùng chữ “tùy duyên bất biến, bất biến tùy duyên” là vậy. Bất biến là cái nền tảng nó bất biến. Còn tùy duyên thì… Ví dụ cụ thể nè: Thầy ra ngoài này thì Thầy tu cái khác chứ, Thầy dùng phương tiện khác chứ, phải không? Còn như ngài Garchen, ngài ở trong tù 20 năm. Trong tù, anh nào mà tỏ là mình tu là bị xử tử liền, ngài nói trong cuốn Tuệ Đăng Tỏa Chiếu. Thành ra ngài tu ngài không có phương tiện gì cả, phải không? Ai cho anh đeo xâu chuỗi, ai cho anh niệm chú, ai cho anh lễ lạy! Không có một phương tiện! Mà tại sao ngài đắc quả trong cái cảnh tù tội như vậy? Không cho mặc áo tu, không cho ăn chay, nghĩa là nhìn bề ngoài như bất kỳ một tù nhân nào khác. Mà ở vậy 20 năm, nhưng trong đó ngài gặp vị thầy của ngài. Và vị thầy đó truyền cho ngài cái Đại toàn thiện và ngài đã chứng ngộ cái Đại toàn thiện đó trong khi ở tù. Phương tiện gì đâu? Như hồi nãy Thầy nói đó, câu chuyện của ngài Patrul với đệ tử đó:
– Ông có nghe tiếng chó sủa dưới thung lũng không?
– Dạ có
– Ông có thấy sao trên trời không?
– Dạ có
– Đó chính là bản tánh của tâm ông!
Phương tiện gì đâu? Không có một phương tiện nào hết. Thầy đã nói rồi đó. Bởi vì khi bạn mà tin được tất cả đây là biểu lộ của tánh Không thì tất cả đây đều là phương tiện. Cho nên mình để ý mấy vị thiền sư là họ có gì họ làm nấy à. Bởi vì tất cả đều là biểu lộ của cái ấy, của tánh Không, của ánh sáng và của năng lực. Thành ra mấy vị thiền sư hồi xưa đó, hỏi Phật pháp là gì, vị ấy đưa cây phất thủ lên vậy thôi à. Chẳng lẽ bây giờ không có cây phất thủ, rồi nói “đệ tử đâu, thị giả đâu đem cây quạt máy lại cho Thầy!” Ơ, gì vậy? Nó không lệ thuộc phương tiện, bởi vì tất cả phương tiện nó do nền tảng lưu xuất ra nên anh chỉ cần nắm cái quả là cái nền tảng thôi thì anh có tất cả là phương tiện. Như ngày hôm qua Thầy nói đó, thấy mấy vị A-la-hán không. Thấy mấy cái tượng đó, 18 tượng có vị thì nhổ râu vầy nè, có vị thì lấy cây gì ngoáy lỗ tai nè, đó là phương tiện đó. Chẳng qua mình không hiểu thôi, phải không? Ngồi thì ngồi thế lung tung hết chứ cũng chẳng có cái thế nào cố định hết. Tất cả đều là phương tiện. Vậy mới giàu được, còn nếu như bạn chỉ nghĩ vô một hai phương tiện thì bạn ít giàu lắm. Bạn giàu là bạn phải có tất cả phương tiện.